Ανοίγουν τις πύλες τους οι φυλακές και αποκτούν την ελευθερία τους σχεδόν όλοι, αφού βάσει του νέου σχεδίου νόμου, ελευθερία διεκδικούν οι πένητες και καταδικασμένοι σε μικρές ποινές έως και καταδικασμένοι με ποινές κάθειρξης μέχρι 10 ετών (!). Εξαιρούνται όσοι τιμωρήθηκαν για οικονομικά αδικήματα σε βάρος του Δημοσίου και για εγκλήματα με ηθική απαξία όπως ληστείες (γιατί έχει απαξία η ληστεία και όχι η κλοπή δεν το έχω καταλάβει), βιασμοί, εμπορία ανθρώπων, αποπλανήσεις.
Βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή των ευεργετικών διατάξεων, που θα ψηφιστούν στην πρώτη συνεδρίαση της Βουλής, είναι να έχουν εκτίσει οι καταδικασθέντες ένα μέρος της ποινής και να μην υποπέσουν σε νέο αδίκημα τουλάχιστον για μία 3ετία (αυτό ισχύει και σήμερα), γιατί τότε υποχρεώνονται να εκτίσουν αθροιστικά την παλαιότερη και τη νέα ποινή. Αυτό είναι αρκετά δύσκολο, γιατί, ακόμη και να εγκληματήσει κάποιος εντός τριετίας, είναι πολύ δύσκολο να καταδικαστεί αμετακλήτως μέσα σε αυτό το διάστημα, δηλαδή να τελειώσει και το εφετείο και ο Άρειος Πάγος. Η πρόβλεψη αυτή, ότι δήθεν, θα λειτουργήσει θετικά σε επίπεδο πρόληψης του εγκλήματος, καθώς οι κρατούμενοι που θα αποφυλακιστούν πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί να μην παραβιάσουν τον νόμο, γιατί η αντιμετώπισή τους θα είναι πολύ αυστηρότερη, δεν μπορώ να καταλάβω που ερείδεται, αφού το ίδιο ακριβώς ισχύει ακόμα και σήμερα. Προφανώς, το ισχυρίζονται για να σταματήσουν οι αντίθετες φωνές.
Η βασικότερη τροπολογία επιτρέπει να αποφυλακιστούν άμεσα κρατούμενοι με ποινές έως 3 έτη εφόσον εξέτισαν το 1/10, με ποινές 3 έως 5 ετών εφόσον εξέτισαν το 1/5 και με ποινές 5 έως 10 ετών εφόσον εξέτισαν το 1/3. Η ρύθμιση εφαρμόζεται όχι μόνο για όσους συμπλήρωσαν ήδη τα όρια έκτισης της ποινής, αλλά και για όσους θα τα συμπληρώσουν μελλοντικά, αποκτώντας έτσι πάγιο χαρακτήρα. Για να καταλάβει κάποιος, εάν κάποιος κάνει κλοπές κατ' επάγγελμα και δεν του αναγνωριστεί ελαφρυντικό αντιμετωπίζει ποινή 5 έως 10 έτη. Εάν έχει κάνει πχ. 140 κλοπές (έχω χειριστεί ad hoc υπόθεση) και του επιβληθεί μια μέση ποινή 7 ετών, θα φυλακιστεί για 2 έτη και 3 μήνες περίπου.
Άλλη τροπολογία προβλέπει παραγραφή και μη εκτέλεση ποινών έως 1 έτος (εφόσον δεν είναι αμετάκλητες και δεν έχουν εκτελεστεί) επιτρέποντας να εκκαθαριστούν τα αρχεία μεγάλων εισαγγελιών από πολλές δικογραφίες μικρής σημασίας, αφού συνολικά εκκρεμούν περίπου 300.000 ανεκτέλεστες καταδίκες, κυρίως για διπλώματα. Αυτό είναι πολύ ελπιδοφόρο για τους καταδικασθέντες, αλλά καθόλου θετικό για τα θύματα, όπως θύματα των αδικημάτων της εξύβρισης ή της απλής σωματικής βλάβης. Τα μέτρα αποσυμφόρησης αντιμετωπίζουν το «έμφραγμα» στις φυλακές που ευθύνεται και για τις άθλιες συνθήκες, καθώς ο αριθμός κρατουμένων έχει υπερδιπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια. Οι 6.150 κρατούμενοι το 1998 (επί χωρητικότητας 4.332 θέσεων) αυξήθηκαν σε 8.725 το 2005 (επί 5.584 θέσεων), σε 11.736 το 2009 (9.103 θέσεις) φθάνοντας σήμερα σε 12.586 (9.223 θέσεις). Παρά τις 6 νέες φυλακές (3.600 θέσεων) τις τελευταίας δεκαετίας, το εκρηκτικό πρόβλημα συνωστισμού οδηγεί κατά καιρούς σε εξεγέρσεις. Το 58% των κρατουμένων (7.000) είναι αλλοδαποί. Τουλάχιστον 4.400 κρατούνται για ναρκωτικά. Τουλάχιστον 7.300 κρατούμενοι είναι άποροι (περίπου το 60%), αδυνατούν να προμηθευτούν στοιχειώδη είδη υγιεινής - ένδυσης, ενώ 800 αδυνατούν να πληρώσουν τις εξαγοράσιμες ποινές τους, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία. Το μέτρο, όμως, θα είχε κάποιου είδους κοινωνικό χαρακτήρα εάν η πολιτεία είχε σοβαρή μεταναστευτική πολιτική και εάν φρόντιζε για τους αποφυλακισθέντες να τους βρει δουλειά ή τέλος πάντων να ενδιαφερθεί γι' αυτούς. Σε λίγα χρόνια αυτοί οι ίδιοι που θα αποφυλακισθούν και πάλι θα εγκληματίσουν εάν αφεθούν στο έλεος τους και έτσι, πάλι θα αναγκασθούμε να επανέλθουμε με νέα μέτρα, που ίσως θα μπορούν να εξαγοράζονται ακόμη και οι φόνοι.

Ηλίας Σιδέρης
Δικηγόρος Αθηνών
www.siderisilias.gr